Kiedy zimą temperatura spada poniżej zera a mieszkańcy Wrocławia włączają kaloryfery, nie zastanawiają się nad skomplikowaną logistyką, która sprawia, że w ich domach jest ciepło. Tymczasem Fermy Drobiu Woźniak – właściciel dawnego Portu Miejskiego na Kleczkowie – chciały zbudować luksusowe apartamenty w bezpośrednim sąsiedztwie strategicznego składu węgla energetycznego. Wrocławscy radni wykazali się odpowiedzialnością i niemal jednogłośnie odrzucili ten nieprzemyślany pomysł. Miasto wybrało tym razem bezpieczeństwo energetyczne ponad zyski prywatnego inwestora.
Dlaczego budowa apartamentów przy składzie węgla energetycznego to zły pomysł?
Plany przekształcenia dawnego Portu Miejskiego w „polską Wyspę Spichrzów” z drogimi apartamentami i restauracyjnymi promenadami brzmią efektownie na prezentacjach. Fermy Drobiu Woźniak, właściciel tego terenu i jeden z największych producentów jajek w Europie, od lat zabiegały o zgodę na ambitną rewitalizację całej okolicy. Inwestor chciał przekształcić poprzemysłowy teren w jedno z najbardziej atrakcyjnych miejsc w mieście, zachowując przy tym „ważne walory historyczne i zabytkowe z jednoczesnym wprowadzeniem nowych funkcji miejskich”.
Na początku firma zrewitalizowała dwa zabytkowe budynki i rozpoczęła przebudowę dawnego silosu na biura – prace te wciąż trwają. To miał być jednak dopiero początek znacznie bardziej ambitnych planów. Wizualizacje pokazywały nowoczesne apartamentowce, eleganckie promenady nad Odrą pełne restauracji i kawiarni, przestrzenie rekreacyjne przypominające słynną gdańską Wyspę Spichrzów. Deweloper obiecywał zachowanie „dawnego charakteru” jako najważniejszego założenia nowych koncepcji zagospodarowania.
Niestety teren sąsiaduje bezpośrednio ze składem węgla energetycznego o powierzchni niemal dziesięciu hektarów. To nie jest zwykły parking czy niewielki magazyn, ale strategiczna infrastruktura energetyczna miasta.
Przez dawny port przebiega taśmociąg transportujący surowiec bezpośrednio do pobliskiej elektrociepłowni Kogeneracja. Ten system działa nieprzerwanie przez całą dobę, zapewniając ciągłe dostawy paliwa niezbędnego do ogrzewania tysięcy wrocławskich domów i mieszkań. Hałas towarzyszący pracy taśmociągu i ciężkich maszyn rozładowujących węgiel sprawia, że okolica jest nieodpowiednia dla funkcji mieszkalnej.
Jeszcze poważniejszym problemem jest zagrożenie wybuchem. Składy węgla energetycznego to obiekty wysokiego ryzyka, wymagające zachowania odpowiednich stref bezpieczeństwa. Umieszczenie w ich bezpośrednim sąsiedztwie budynków mieszkalnych byłoby skrajnie nieodpowiedzialne i mogłoby narazić przyszłych mieszkańców na śmiertelne niebezpieczeństwo.
Czy pomysł dewelopera mogłyby zagrozić energetyce całego Wrocławia?
Elektrociepłownia Kogeneracja to serce systemu grzewczego Wrocławia. Każdego dnia dostarcza ciepło i energię elektryczną setkom tysięcy mieszkańców miasta. Sprawne funkcjonowanie tego obiektu zależy w znacznej mierze od niezakłóconych dostaw węgla energetycznego ze składu przy dawnym Porcie Miejskim.
Gdyby doszło do realizacji apartamentowego projektu, funkcjonowanie składu węgla energetycznego mogłoby zostać poważnie ograniczone. Skargi mieszkańców luksusowych apartamentów na hałas i zapylenie szybko doprowadziłyby do nacisków na ograniczenie pracy taśmociągu czy zmniejszenie wielkości składowanych zapasów surowca. To z kolei oznaczałoby zagrożenie dla ciągłości dostaw paliwa do elektrociepłowni.
W przypadku awarii czy problemów z dostawami węgla energetycznego, skutki odczułaby cała aglomeracja wrocławska. Zimą oznaczałoby to problemy z ogrzewaniem szpitali, szkół, przedszkoli i tysięcy mieszkań. Koszty awaryjnych dostaw alternatywnych źródeł energii czy konieczność uruchomienia dodatkowych, mniej efektywnych kotłowni wyniosłyby miliony złotych – wszystko po to, aby grupa zamożnych mieszkańców mogła podziwiać rzekę z okien swoich apartamentów.
Radni zdecydowali na nadzwyczajnej sesji
Czerwcowa decyzja rady miejskiej Wrocławia była w tej sytuacji jedyną rozsądną. Pokazuje to choćby fakt, że plan zagospodarowania przestrzennego, który skutecznie blokuje deweloperskie fantazje, poparły wszystkie kluby radnych. Również sierpniowa decyzja rady miejskiej Wrocławia, aby odrzucić skargę dewelopera przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zapadła niemal jednogłośnie. Niemniej w tym drugim przypadku zastanawiająca jest liczba radnych nieobecnych 12 osób z 37 uprawnionych do głosowania. Czy to tylko sezon urlopowy?
Tomasz Smoliński, zastępca dyrektora wydziału planowania przestrzennego, jasno wyjaśnił motywy tej decyzji: „Znaczna część obszaru objętego planem stanowi obecnie teren infrastruktury kluczowej dla zaopatrzenia miasta w ciepło i energię elektryczną„. Urzędnicy trafnie wskazali, że położenie terenu „na obszarze zabytkowym unikalnym w skali regionu oraz związek tego terenu z funkcjonowaniem elektrociepłowni i kwestiami bezpieczeństwa energetycznego” wymaga zachowawczego podejścia.
Kiedy będzie właściwy moment na rozwój tego terenu?
Wrocławscy urzędnicy nie zamykają definitywnie możliwości rozwoju dawnego Portu Miejskiego. Miasto wyraźnie sygnalizuje gotowość do powrotu do rozmów z inwestorem, ale dopiero wtedy, gdy zmienią się uwarunkowania energetyczne.
Kluczem jest transformacja energetyczna Wrocławia i stopniowe odchodzenie od węgla jako głównego źródła ciepła. Gdy elektrociepłownia Kogeneracja w mniejszym stopniu będzie uzależniona od dostaw węgla energetycznego z obecnego składu, pojawi się przestrzeń do dyskusji o alternatywnym zagospodarowaniu terenu.
Smoliński podkreślał, że transformacja terenu „musi się odbyć na zasadach spójnych, w momencie kiedy inne elementy będą na to gotowe„. To odpowiedzialne podejście oznacza planowanie długoterminowe uwzględniające nie tylko zyski inwestora, ale przede wszystkim bezpieczeństwo energetyczne miasta i dobro jego mieszkańców.
Do tego czasu skład węgla energetycznego przy dawnym Porcie Miejskim będzie pełnił swoją strategiczną funkcję. A mieszkańcy Wrocławia mogą być spokojni, że ich samorząd potrafi bronić interesu publicznego przed presją prywatnych inwestorów.
