Od 19 grudnia 2025 roku mieszkańcy Wrocławia mogą korzystać z trzeciego książkomatu Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Tadeusza Różewicza – pierwszego, który stanął nie przy budynku biblioteki, lecz w otwartej przestrzeni miejskiej. Urządzenie zlokalizowane w Parku Literackim na Złotnikach kończy monopol tradycyjnych wypożyczalni i okienek bibliotecznych. Między styczniem a listopadem 2025 roku z dwóch działających wcześniej automatów skorzystało 1763 wrocławian, którzy wypożyczyli 5724 pozycje i zwrócili 4642 egzemplarze. Nowy książkomat wprowadza dodatkowo usługę spontanicznych wypożyczeń bez wcześniejszych rezerwacji.
Automat biblioteczny na Złotnikach przełamuje schemat tradycyjnych wypożyczalni
Książkomat stanął w Parku Literackim, który powstał z inicjatywy mieszkańców w ramach Wrocławskiego Budżetu Obywatelskiego. Park zaprojektowano jako miejsce wytchnienia z książką – wyposażono go w leżaki, zacieniające żagle i nasadzenia roślin, które z czasem utworzą naturalny baldachim nad czytającymi. Centralnym punktem przestrzeni jest drzewo z tablicą: „Symbol wszystkich historii, które czekają na napisanie. Dla przyszłych pisarzy, poetów i czytelników, aby literatura we Wrocławiu rozkwitała, jak liście na jego gałęziach”. Książkomat uzupełnia tę koncepcję o praktyczny wymiar dostępu do zbiorów.
Urządzenie działa całą dobę przez siedem dni w tygodniu. Do obsługi wystarczy aktualna karta biblioteczna MBP, którą można założyć w każdej z 38 filii sieci. Pierwsi użytkownicy otrzymają niespodzianki – biblioteka ukryła w losowych skrytkach gadżety, książki i drobne upominki. Zasada „kto pierwszy, ten lepszy” obowiązuje od momentu uruchomienia automatu.
Usługa „Biblioteka 24” rewolucjonizuje spontaniczne czytanie
Książkomat na Złotnikach wprowadza nowość w sieci MBP – usługę „Biblioteka 24”. Połowa skrytek zawiera książki i wybrane gry planszowe dostępne od ręki, bez wcześniejszego zamawiania przez katalog. Użytkownicy mogą spontanicznie wypożyczyć pozycje podczas spaceru w parku. Lista dostępnych materiałów znajduje się na stronie biblioteki pod adresem biblioteka.wroc.pl/biblioteka-24-wypozyczaj-bez-zamawiania.
Druga część urządzenia działa w tradycyjnym modelu. Aby zamówić konkretne książki ze zbiorów Filii nr 23 przy bulwarze Ikara 29-31, należy w katalogu bibliotecznym wybrać miejsce odbioru „23 – Książkomat Park Literacki Złotniki”. Po złożeniu zamówienia system wysyła mail potwierdzający gotowość egzemplarza do odbioru. Ten sam automat umożliwia zwroty wypożyczonych wcześniej zbiorów.
5724 wypożyczenia rocznie dowodzą sukcesu wrocławskich automatów
Marta Kroczewska, kierowniczka Filii nr 22, przy której stanął pierwszy książkomat MBP na Chociebuskiej 22, opisuje doświadczenia: „Książkomat na Nowym Dworze okazał się strzałem w dziesiątkę — korzystają z niego zarówno nasi stali bywalcy, jak i zupełnie nowi czytelnicy. Widzimy, że całodobowy dostęp daje ludziom ogromną swobodę: jedni odbierają książki o świcie, inni późnym wieczorem”.
Dzieci reagują entuzjastycznie na samą obsługę urządzenia – skanowanie karty bibliotecznej i automatyczne otwieranie skrytek traktują jak przygodę. W okresie wakacyjnym, gdy biblioteki działają w skróconych godzinach, automaty stały się głównym punktem dostępu do zbiorów dla mieszkańców dzielnicy. Drugi książkomat funkcjonuje przy Centrum Biblioteczno-Kulturalnym FAMA na Psim Polu.
Statystyki potwierdzają zapotrzebowanie. W ciągu jedenastu miesięcy 2025 roku wrocławianie wypożyczyli przez automaty 5724 pozycje i dokonali 4642 zwrotów. System obsłużył 1763 użytkowników, którzy doceniają swobodę dostępu niezależną od godzin otwarcia tradycyjnych placówek.
Wrota literatury integrują technologię z przestrzenią miejską
Park Literacki łączy funkcje rekreacyjne z kulturalnymi. Nasadzenia roślin docelowo stworzą zacienione miejsce do czytania, a zamontowane żagle chronią przed słońcem już teraz. Leżaki zachęcają do dłuższego pobytu z książką. Książkomat zamyka koncepcję miejsca – od symbolicznego drzewa z dedykacją dla przyszłych twórców, przez wygodną infrastrukturę, po realny dostęp do tysięcy tytułów.
Urządzenie na Złotnikach różni się od dwóch poprzednich lokalizacją poza budynkiem biblioteki. Ten eksperyment z umieszczeniem automatu w przestrzeni publicznej testuje model dostępności zbiorów bezpośrednio tam, gdzie mieszkańcy spędzają czas wolny. Połączenie parku tematycznego z całodobowym dostępem do książek tworzy nową jakość w ofercie miejskiej biblioteki – przestrzeń, gdzie infrastruktura wspiera czytelnictwo, a technologia usuwa bariery czasowe w dostępie do kultury.
